03.03.2026

Prezident Shavkat Mirziyoyev 3-mart kuni ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini yanada kuchaytirish, ularga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olish yuzasidan takliflar hamda yangi tashabbuslar bilan tanishdi.

Mamlakatimizda erta nikoh, erta yoshdagi tugʻuruq hamda ayollar va bolalarga nisbatan zoʻravonlik holatlarining oldini olish masalalariga oila institutini mustahkamlash jamiyatda sogʻlom ijtimoiy muhitni shakllantirishning muhim yoʻnalishi sifatida doimiy eʼtibor qaratib kelinmoqda.

Ushbu masalalar eng yuqori darajada bir necha bor muhokama qilinib, huquqni muhofaza qilish organlari hamda boshqa mutasaddi idoralar oldiga aniq vazifalar qoʻyilgan. Ularning bu boradagi faoliyatini muvofiqlashtirish maqsadida idoralararo kengash tashkil etilgan va qisqa muddatlarda amaliy takliflarni ishlab chiqish topshirilgan edi.

Bugungi taqdimotda keng jamoatchilik, soha ekspertlarining takliflari hamda ilgʻor xalqaro tajriba asosida muvofiqlashtiruvchi kengash tomonidan tayyorlangan tashabbuslar koʻrib chiqildi.

Jumladan, ijtimoiy tarmoqlarda aholining haqli eʼtirozlariga sabab boʻlayotgan bir qator masalalar boʻyicha quyidagi takliflar bildirildi:

– shahvoniy shilqimlik uchun belgilangan 5 sutkagacha maʼmuriy qamoq jazosini qatʼiylashtirish;

– pedofillar uchun umrbod ozodlikdan mahrum qilishgacha boʻlgan jazoni belgilash;

– Jinoyat kodeksining 118- va 119-moddalaridagi jinsiy jinoyatlarni voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan sodir etgan mahkumlarni manzil-koloniyalarga oʻtkazmaslik;

– Jinoyat kodeksining 6 ta moddasidagi jinsiy jinoyatlar boʻyicha ishlarni tergov qilish vakolatini ichki ishlar organlaridan prokuraturaga oʻtkazish;

– shahvoniy shilqimlik boʻyicha maʼmuriy huquqbuzarlikka oid materiallarda jinoyat alomatlari mavjud emasligi boʻyicha prokuror qarorini olish shartligi;

– ayollar va bolalarga nisbatan zoʻravonlik jinoyatlari bilan maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan advokatlar, tergovchi va sudyalar shugʻullanishi;

– zoʻravonlikdan jabrlangan va himoya orderi berilgan xotin-qizlar himoyasini kuchaytirish maqsadida ularning telefon qurilmalariga maxsus “SOS” ilovalarini oʻrnatish, bunda chaqiruv tugmasi bosilganda 5 kilometr radiusdagi ichki ishlar xodimlari 10 daqiqada manzilga yetib kelishi va boshqalar.

Shuningdek, yurtimizda nikohlarning 40 foizi 18-19 yoshdagilar oʻrtasida tuzilishi, biroq xalqaro tashkilotlarning eng maqbul nikoh yoshi 21 yosh ekani, bu yoshga yetgan shaxslar odatda moliyaviy mustaqillikka erishib, oila qurishga har tomonlama tayyor boʻlishi haqidagi tavsiyalari asosida quyidagi tashabbuslar bildirildi:

– nikohni 21 yoshga yetgan shaxslar oʻrtasida tuzilishini ragʻbatlantirish maqsadida qoʻshimcha moliyaviy qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini joriy etish;

– davlat bojidan imtiyozlar berish yoʻli bilan nikohlanuvchilar oʻrtasida nikoh shartnomasi tuzilishini ragʻbatlantirish;

– nikoh yoshiga oid qonunchilikni buzganlik uchun jarimaning 15 foizini bunday holat haqida xabar bergan shaxslarga berish tartibini joriy etish orqali erta nikohlarni aniqlash samaradorligini oshirish;

– erta nikoh va 16 yoshgacha boʻlgan homiladorlik holatlari haqida ichki ishlar organlari va “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlariga xabar berish boʻyicha idoralararo zanjirni yoʻlga qoʻyish, bunda qayd etilgan holatlar haqida xabar bermaslik uchun maʼmuriy javobgarlikni belgilash;

– homilador yoki 3 yoshgacha boʻlgan farzand tarbiyasi bilan band talaba qizlar uchun taʼlimni davom ettirish imkonini berish orqali ularni taʼlimdan tushib qolishining oldini olish va boshqalar taklif etildi.

Davlatimiz rahbari bildirilgan tashabbuslarni maʼqullab, tegishli farmonga imzo chekdi hamda sohadagi yangiliklarni keng jamoatchilik orasida targʻib qilish yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.